یکی از برجستهترین و جدیدترین کتابهای این عرصه به شمار میرود که در اواخر سال ۱۴۰۱ و اوایل ۱۴۰۲ شمسی (۲۰۲۳ میلادی) توسط انتشارات بوستان کتاب به چاپ رسیده است.
این کتاب بیش از آنکه به دنبال ارائه تفسیری علمی از آیات باشد، یک اثر پژوهشی و تحلیلی در درجه اول است که به خودِ “روش تفسیر علمی” میپردازد. این رویکرد به خواننده کمک میکند تا با دیدی باز و شناختی عمیق، ابعاد مختلف این حوزه پرچالش را درک کند.
ساختار و محتوای اصلی کتاب
کتاب حاضر با یک ساختار روشمند، تلاش دارد تا تصویری کامل از جریان تفسیر علمی ارائه دهد:
بخش اول: مباحث مقدماتی و تاریخی
این بخش با تعریف مفاهیم کلیدی مانند “تفسیر”، “تأویل” و “علم” آغاز میشود.
در ادامه، به سیر تاریخی پیدایش و تحول تفسیر علمی از دوران پیامبر (ص) تا عصر حاضر میپردازد و نحلههای مختلف کلامی و فکری را در این مسیر بررسی میکند.
جایگاه و اهمیت علم و تفکر از دیدگاه قرآن و روایات، از دیگر مباحث این بخش است که زمینه را برای ورود به بحث اصلی فراهم میکند.
بخش دوم: مباحث اصلی (تحلیل جریان تفسیر علمی)
مفهومشناسی تفسیر علمی: در این فصل، تعریف دقیق “تفسیر علمی”، پیشینه، عوامل گرایش به آن و اقسام آیات علمی قرآن به تفصیل شرح داده میشود.
معرفی آراء: کتاب به شکلی بیطرفانه، مهمترین و تأثیرگذارترین چهرههای موافق و مخالف تفسیر علمی را معرفی کرده و دیدگاههای آنها را تشریح میکند.
قائلان به اعتدال: یکی از نقاط قوت کتاب، پرداختن به دیدگاه سوم، یعنی “نظریه اعتدال” است. در این بخش، اندیشمندانی که نه تفسیر علمی را به کلی رد میکنند و نه هر نوع تطبیقی را میپذیرند، معرفی شده و مبانی آنها تحلیل میشود.
تحلیل ادله طرفین: نویسندگان ادله و براهین هر دو گروه موافقان و مخالفان را به صورت مستدل طرح، بررسی و نقد میکنند.
اصول و مبانی تفسیر علمی مقبول: فصل پایانی کتاب که عصاره پژوهش است، به ارائه چارچوب و اصولی برای یک “تفسیر علمی معتبر و مقبول” اختصاص دارد. این بخش تلاش میکند تا راه را برای پژوهشهای آینده در این حوزه هموار سازد.
