سخنرانی سرکار خانم دکتر جمیله سادات علمالهدی در دومین همایش بینالمللی قرآن و علم، با ذکر نام خداوند و درود بر ارواح مطهر شهیدان آغاز شد. ایشان ضمن قدردانی از اساتید، قرآنپژوهان و شرکتکنندگان حاضر در همایش، از تلاشهای مسئولان دانشگاه فردوسی مشهد بهویژه جناب آقای دکتر میری و جناب آقای دکتر بذرافشانمقدم نیز تشکر کردند.
دکتر علمالهدی در ابتدای سخنان خود با اشاره به همزمانی برگزاری همایش پیشین با حادثه تلخ شهادت رئیسجمهور محترم وقت، خاطرنشان کردند که به همین دلیل، فرصت سخنرانی در اختتامیه کنگره نخست فراهم نشد. ایشان ابراز خوشحالی کردند که به برکت قرآن کریم، نه تنها مسیر این کنگره ادامه یافته، بلکه تأسیس پژوهشکده علم و قرآن نیز بهعنوان گامی نوآورانه و تحول زا در فضای علمی کشور به ثمر رسیده است.
در بخش علمی سخنان، ایشان با اشاره به محدودیت زمان، بهصورت فشرده به یکی از موضوعات اصلی مورد پژوهش خود پرداختند. دکتر علمالهدی دو نوع عقلانیت را مورد بررسی قرار دادند: عقلانیتی که در سنت رئالیسم اسلامی ریشه دارد و عقلانیتی که در فلسفه مدرن غربی، بهویژه در سنت دکارتی، برجسته شده است. ایشان تأکید کردند که مطالعه تطبیقی این دو نگاه، میتواند راهی نو برای تحلیل چالشهای معرفتی و تمدنی امروز بگشاید.
ایشان در ادامه، از حاضران دعوت کردند تا مقاله علمی ایشان با عنوان «لذات سوژگی و عقلانیت اسلامی» را مطالعه و نقد نمایند. به گفته ایشان، لذات سوژگی اشاره دارد به رویدادهایی که در بستر عقلانیت مدرن رخ داده و منجر به نوعی «غربت قلبی انسان» شدهاند؛ مفهومی که با الهام از آموزههای شهابالدین سهروردی قابل تحلیل است. این غربت، نتیجه گسست انسان از ابعاد قدسی وجود و درگیر شدن با خودبسندگی عقل مدرن است.
دکتر علمالهدی در بخشی دیگر از سخنرانی خود به رشد روزافزون فناوری اشاره کردند و بیان داشتند که هرچند فناوریهای نوین رفاه و آسایش بیسابقهای برای انسان فراهم کردهاند، اما همین توسعه، گاه به خودشیفتگی علمی منجر میشود؛ بهگونهای که انسان خود را فاعل یگانه و مطلق جهان تلقی کرده و در پی تأمین منافع فردی بیپایان برمیآید. ایشان این وضعیت را نوعی سلطه سوژگی بر عقلانیت انسانی توصیف کردند.
در پایان، ایشان به چالشهای عملی و عینی اساتید و محققان در فضای دانشگاهی اشاره کردند و یادآور شدند که استاد دانشگاه همواره با دو وظیفه مواجه است: نخست، برانگیختن انگیزه و پرسشگری در دانشجویان، و دوم، تلاش برای اقناع مدیران و مسئولان اجرایی جهت تأمین منابع مورد نیاز برای پژوهش. این دو عرصه، تجلیگاه نسبت میان اندیشه، عمل و ساختار در نهاد علم است.
سخنرانی خانم دکتر علمالهدی با دعا برای تداوم این مسیر علمی و قرآنی و دستیابی به افق های بلند تمدنی به پایان رسید.