أعوذ بالله من الشيطان الرجيم
بسم الله الرحمن الرحيم
السلام عليكم و رحمة الله و بركاته
چه موقعیت مبارکی است که به مشهد مقدس، یکی از مقدسترین مکانهای جهان اسلام آمدهایم. دیروز پس از سفری طولانی وارد شدیم و مستقیماً به حرم مطهر رفتیم تا ادای احترام کرده و به امام سلام عرض کنیم. من عمیقاً از همه شما برای دعوتمان به این مکان مقدس سپاسگزارم. این افتخاری بزرگ است و چیزی که همیشه مشتاق آن بودهایم.
برادران و خواهران عزیز، این اولین سفر من پس از شهادت دانشمند و رهبر بزرگ، دکتر رئیسی است. به نمایندگی از سازمان همکاری اسلامی و مردم جمهوری اسلامی پاکستان، میخواهم تسلیت خود را برای این ضایعه دردناک اعلام کنم. فقدان او آغازی برای سلسلهای از رویدادها با پیامدهای گسترده بود که هنوز ادامه دارد. اگرچه هنوز نمیدانیم تأثیر کامل آن چیست، اما این فقدان در سراسر جهان اسلام به شدت احساس میشود و درک کامل آن زمان میبرد. این ضایعه قرن بود و ما همیشه این رهبر بزرگ را با احترام و قدردانی عمیق از دانش و بینش او به یاد خواهیم آورد.
عالیجناب، خواهر عزیزم پروفسور دکتر جمیله علمالهدی، نیروی محرک پشت این ابتکارات که منجر به تأسیس مراکز متعددی شدهاند – نه تنها در ایران بلکه در پاکستان نیز در جریان سفرشان با رییسجمهور رئیسی – که در آن پیشنهاد ایجاد نهادهایی را دادند که آموزش متفاوتی به جوانان ما ارائه میدهد، آموزشی که به تعالیم الهی قرآن کریم متصل است.
به روسای دانشکدهها، اعضای هیئت علمی، مهمانان محترم و هیئتهای خارجی – از جمله جوانان کشور خودم – بگذارید این را بگویم: به نمایندگی از کامستک، نهاد برتر سازمان همکاری اسلامی متشکل از 57 وزیر علوم و فناوری از چهار قاره، عمیقترین قدردانی خود را از این ابتکار ابراز میدارم که آن را بسیار مهم میدانیم. انشاالله این تأثیر مثبت عظیمی بر امت اسلامی خواهد داشت. تأسیس این نهاد در مشهد مقدس مناسبترین مکان برای چنین مرکز پیشگامی است. اینجاست که آموزش جهانی علم و قرآن باید آغاز شود. این فقط یک نهاد برای مشهد یا ایران نیست – این نهادی برای کل جهان، هم مسلمان و هم غیرمسلمان است.
کامستک با قدردانی، نقش فعال دولت و نهادهای جمهوری اسلامی ایران را تصدیق میکند. ایران همواره در خط مقدم حمایت از مسلمانان، به ویژه جوانان، در سراسر جهان اسلام بوده است. با دیدگاه و حمایت ایران، ما برنامههای متعددی در زمینه علم و فناوری اجرا کردهایم.
خانمها و آقایان، این کنفرانس ارتباط بین کلمات الهی خداوند متعال در قرآن کریم و دانش علمی را برجسته میسازد. این موضوع در این زمانه پرتلاطم که ابزارهای علمی و فناوری برای ایجاد هژمونی جهانی، نظم استعماری جدید، بهرهکشی و حتی نسلکشی استفاده میشوند، بسیار حائز اهمیت است. به عنوان یک دانشجوی علوم و هماهنگکننده عمومی کامستک، با رضایت کامل درباره مأموریت اصلی خود صحبت میکنم: تقویت همکاری بین کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی در زمینه علم و فناوری. برای این منظور، از برادر عزیزم، پروفسور دکتر علی اکبر صالحی، درخواست کردهام تا هدایت این تلاش را برای ارائه جهتگیری استراتژیک بر عهده بگیرد، تا کامستک بتواند امت اسلامی را به سطوح جدیدی ارتقا دهد، انشاالله.
نقش مرکزی کامستک پرورش فرهنگ علمی اسلامی در علم و فناوری برای توسعه اجتماعی-اقتصادی پایدار و فراگیر است.
چگونه میتوانیم به چنین توسعهای بدون پیروی از تعالیم الهی دینمان و قرآن کریم دست یابیم؟
موضوع کنفرانس برای من بسیار شخصی و مهم است. قرآن کریم که بر پیامبر اکرم (ص) نازل شده است، حاوی حکمت بیزمان است. همانطور که قرآن میپرسد: “أفلا يتدبرون القرآن” (سوره محمد، آیه 24)، که تفکر در مورد هدایت الهی را تشویق میکند.
از طریق این گردهمایی باشکوه از علما، متفکران و دانشمندان، ما ارتباط عمیق بین آیات قرآن و پژوهش علمی مدرن را بررسی خواهیم کرد. همانطور که امام علی (ع) در نهجالبلاغه فرمودند: “العلم خزائن المؤمنین”. بگذارید به تقاطع تعالیم الهی و پیشرفت علمی بپردازیم و افقهای جدیدی را برای کاوش علمی بگشاییم.
ما باید به یاد داشته باشیم که قرآن، سنت و اهل بیت سه ستون بنیادین جهان اسلام هستند. آنها منابع هدایت ما هستند و بدون آنها گم شدهایم. قرآن تفکر و تعمق را تشویق میکند:
“أفلا يتدبرون القرآن أم على قلوب أقفالها” (47:24).
پیامبر ما (ص) بر مشاهده و آزمایش تأکید داشتند – دانش از طریق هر دو به دست میآید.
هدایتکننده پژوهش علمی شامل:
- توحید: شناخت وحدت آفرینش
- تفکر: تشویق تفکر انتقادی – بنیان علم و فلسفه
- تجربه: تأکید بر شواهد تجربی، جوهر علم تجربی
ما باید مشارکت با فناوریهای پیشرفته را در حالی که آنها را به آیات قرآن مرتبط میکنیم، تشویق کنیم تا به اهداف علمی ذکر شده در سراسر قرآن دست یابیم. دانش در اسلام “علم نافع” است که از گهواره تا گور باید جستجو شود. تعالیم اسلامی نه تنها بر دانش بلکه بر اخلاقیات که تضمین میکند دانش به نفع بشریت باشد، تأثیر میگذارد.
به عنوان دانشمندان، با چالشهایی روبرو هستیم: توازن بین ایمان و عقل، پرداختن به شکاکیت علمی و غلبه بر موانع فرهنگی. اما همچنین فرصتهایی داریم: غنای گفتمان علمی، تقویت تفاهم جهانی و الهامبخشی راهحلهای نوآورانه. ما باید همه را با خود همراه کنیم. جهان باید بپذیرد که عملکرد اصلی دانش در اسلام حل مشکلات است. هر دانشی که مشکلات اساسی بشر را حل نکند، در واقع ضد دانش است. دانشی که برای مقاصد ناشایست استفاده شود، مانند زهر مار است.
تصادفی نیست که علمی که مسلمانان از قرن 8 تا 12 توسعه دادند، ریشه در ارزشهای انسانگرایانه اسلامی داشت. مشارکتهای آنان در جهت رفاه جهانی برای انسانها و سایر اشکال زندگی بود. همانطور که پیامبر (ص) دعا کردند: “اللهم إني أسألك علماً نافعاً”.
در پایان، قرآن کریم حکمت بیزمانی ارائه میدهد که علم مدرن را هدایت میکند. همانطور که امام علی (ع) فرمودند: “القرآن هو مفتاح كل العلوم”. به نمایندگی از کامستک، موارد زیر را پیشنهاد میکنم:
- تأسیس بنیاد قرآنی برای پیشرفت علمی (QFSA) با دبیرخانه در ایران
- یک ابتکار علم و فناوری اسلامی در سطح سازمان همکاری اسلامی، شامل آموزش STEM مبتنی بر قرآن به رهبری کامستک و ایران
- برنامههای یکپارچه مطالعات قرآنی و علوم در دانشگاهها، ترکیب پژوهش میانرشتهای با اصول قرآنی
- کمکهای مالی پژوهشی برای پروژههایی که تعالیم قرآنی را به پژوهش علمی مرتبط میکنند
- توسعه برنامه درسی با گنجاندن آیات قرآن در دروس علوم – که اکنون در جهان اسلام کمبود دارد
از سکوی کامستک، شبکهای از مؤسسات پژوهشی که بر قرآن و علم کار میکنند را پیشنهاد میکنیم، با دبیرخانهای در اسلامآباد یا مشهد. همچنین شما را دعوت میکنیم که کنفرانس بعدی را در اسلامآباد در دبیرخانه کامستک برگزار کنید.
علاوه بر این، خوشحالیم که اعلام کنیم 15 بورس سفر سالانه برای پژوهشگران از کشورهای اسلامی برای بازدید از این مرکز جدید تحقیقات قرآن و علم در مشهد اعطا خواهد شد.
سخن خود را با ابراز عمیقترین قدردانی از میزبانان ما و رهبری آیندهنگر ایران، به ویژه دانشگاه فردوسی مشهد، برای این ابتکار تحولآفرین به پایان میرسانم. خداوند تلاشهای ما را بپذیرد و ما را در ادغام تعالیم الهی با پیشرفت علمی برای روشنگری زندگیها در سراسر جهان هدایت کند.
والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته