پژوهشهای اخیر نشان دادهاند که مورچهها از روشهای پیچیدهای برای برقراری ارتباط استفاده میکنند، از جمله تولید و دریافت امواج صوتی. در این راستا، آیه ۱۸ سوره نمل، بهکارگیری واژه “قالت” را مطرح کرده که بهنظر میرسد اشارهای به نوعی ارتباط صوتی میان مورچهها دارد. این پرسش که آیا مورچهها واقعاً میتوانند صدا تولید کرده و بشنوند، امروزه با استفاده از ابزارهای پیشرفتهای مانند تصویربرداری میکروسکوپی، پردازش سیگنالهای صوتی، و بررسی رفتارشناسی به شکلی علمی مورد تحلیل قرار میگیرد.
در این فراخوان، از پژوهشگران، دانشجویان، و دانشآموزان علاقهمند دعوت میشود تا در حوزهی بررسی علمی و مهندسی این پدیدهی شگفتانگیز مشارکت کنند و همچنین به الهام از آن در فناوریهای نوین بپردازند.
- سطح ۱: دانشآموزان ابتدایی | آشنایی با مورچهها و مفاهیم پایهای ارتباطات آنها
فعالیتهای پیشنهادی:
طراحی پوستر: مورچهها چگونه با یکدیگر صحبت میکنند؟
داستاننویسی و قصهپردازی: اگر شما یک مورچه بودید، چگونه به دوستان خود هشدار میدادید؟
ساخت کاردستی یا نقاشی: ترسیم مورچهای که به روشهای مختلف پیام ارسال میکند.
مشاهده و فیلمبرداری: ضبط ویدئو از رفتار مورچهها در محیط طبیعی و مقایسهی آنها در شرایط مختلف.
هدف: ایجاد علاقه و آگاهی دربارهی هوش حشرات و شناخت اولیهی سیستمهای ارتباطی در مورچهها.
- سطح ۲: دانشآموزان متوسطه (۱۰ تا ۱۸ سال) | مشاهدات و آزمایشهای اولیه دربارهی ارتباطات مورچهها
فعالیتهای پیشنهادی:
فیلمبرداری و ثبت رفتار مورچهها: آیا میتوان حرکات مرتبط با تولید صدا را مشاهده کرد؟
ضبط صدا با میکروفونهای حساس: تلاش برای ثبت صداهای احتمالی تولیدشده توسط مورچهها.
شبیهسازی صداهای مورچهها: تلاش برای تولید صداهای مشابه با استفاده از ابزارهایی مانند شانه و سایر وسایل ساده.
بررسی واکنش مورچهها به صوت: آیا مورچهها به امواج صوتی و ارتعاشات واکنش نشان میدهند؟
سوالات پژوهشی:
آیا میتوان از روشهای غیرمستقیم (مثلاً ثبت ارتعاشات) برای بررسی صداهای مورچهها استفاده کرد؟
آیا تغییر فاصلهی دندانههای یک شانه میتواند امواج صوتی متفاوتی مشابه با صداهای مورچهها ایجاد کند؟
آیا برخی گونههای مورچهها بیشتر از بقیه از امواج صوتی برای برقراری ارتباط استفاده میکنند؟
هدف: تشویق دانشآموزان به تفکر علمی و اجرای آزمایشهای ساده اما معنادار در حوزهی زیستشناسی و رفتارشناسی.
- سطح ۳: دانشجویان کارشناسی و پژوهشگران مستقل | پژوهشهای تجربی در مورد ارتباطات صوتی مورچهها
پژوهشهای پیشنهادی:
تحلیل گونههای مختلف مورچهها و روشهای تولید و دریافت صدا
ثبت، پردازش و تحلیل دادههای صوتی مورچهها با استفاده از نرمافزارهای پردازش صوت
طراحی آزمایشهای تجربی برای بررسی واکنش مورچهها به امواج صوتی و ارتعاشی در شرایط کنترلشده
مقایسهی تأثیر امواج هوابرد و امواج ارتعاشی در ارتباطات مورچهها
بررسی تأثیر شرایط محیطی (دما، رطوبت و نوع بستر) بر تولید و دریافت صوت در مورچهها
ابزارهای پیشنهادی: میکروفونهای فراصوتی، نرمافزارهای پردازش سیگنال صوتی، آزمایشگاههای رفتاری زیستشناسی.
هدف: انجام پژوهشهای عملی برای درک بهتر سیستمهای ارتباطی مورچهها و توسعهی دانش در این زمینه.
- سطح ۴: دانشجویان تحصیلات تکمیلی (کارشناسی ارشد و دکتری) | پژوهشهای پیشرفته در حوزهی بیومکانیک و رفتارشناسی مورچهها
پژوهشهای پیشنهادی:
تصویربرداری میکروسکوپی از اندامهای صوتی مورچهها با استفاده از SEM و TEM
مدلسازی کامپیوتری ساختارهای صوتی مورچهها و شبیهسازی امواج صوتی تولیدشده توسط این اندامها
تحلیل ارتعاشات تولیدشده در اندامهای صوتی مورچهها و مقایسهی دادههای تجربی با مدلهای تئوریک
بررسی تفکیک نقش امواج هوابرد و امواج انتقالیافته از طریق بستر در ارتباطات مورچهها
بررسی تأثیر تولید صوت در مورچهها بر رفتار اجتماعی آنها و تعاملات کلونی
هدف: توسعهی پژوهشهای دقیق با استفاده از فناوریهای مدرن برای درک بهتر مکانیزمهای صوتی مورچهها.
- سطح ۵: پژوهشگران بینرشتهای (زیستشناسی، علوم شناختی، مهندسی زیستی، علم مواد، مهندسی مکانیک، فیزیک، مخابرات، هوش مصنوعی، علوم اسلامی) | الهام از مورچهها برای فناوریهای نوین
پژوهشهای پیشنهادی:
مطالعهی تأثیر مکانیزمهای صوتی مورچهها بر طراحی الگوریتمهای هوش مصنوعی و مخابرات بیسیم
مدلسازی دینامیکی و فیزیکی امواج صوتی مورچهها برای طراحی سامانههای بیومیمتیک
بررسی امکان استفاده از ارتباطات صوتی مورچهها برای بهینهسازی سیستمهای مسیریابی رباتهای گروهی
بررسی تطبیقی حدیث امام رضا (ع) دربارهی صدا در مورچهها و تحلیل آن از منظر علم مدرن
بررسی امکان استفاده از روشهای بیومیمتیک برای طراحی دستگاههای تولید فراصوت در پزشکی و صنعت
هدف: الهامگیری از سیستمهای صوتی مورچهها برای توسعهی فناوریهای نوین و کاربردهای علمی.
نحوهی شرکت و ارسال پژوهشها
فرمتهای قابلقبول: مقالهی پژوهشی، پوستر علمی، ویدئو، نرمافزار، شبیهسازی.
آثار برتر در وبسایت رسمی این پروژه معرفی خواهند شد و فرصت دریافت جوایز پژوهشی برای مقالات منتخب فراهم خواهد بود.
تمامی پژوهشها میتوانند در قالب همکاریهای میانرشتهای انجام شوند و پژوهشگران از رشتههای مختلف علمی امکان مشارکت خواهند داشت.
منتظر پژوهشهای نوآورانهی شما هستیم!
